ضرورت سادهنویسی برای پویایی زبان کوردی هورامی
سادهنویسی کلید ارتباط مؤثر است. همانطور که دیباچەی کتاب «یکی بود یکی نبود» اثر محمدعلی جمالزاده، مانیفیستی برای دعوت فارسینویسان به سادهنویسی است، مقدمه کتاب «هەنبانە بۆرینە»ی ماموستا هەژار نیز میتواند الگو و مانیفیستی برای سادهنویسی در زبان کوردی هورامی باشد.
واژهسازی غیرضروری و اصرار بر خالصسازی واژگانی باعث شده است که انگیزه نسل جدید هورامیزبانان برای یادگیری این زبان کاهش یابد. زبان کوردی هورامی، بهعنوان زبان کلاسیک ادبیات کوردی، یادگیری آن نباید محدود به هورامیزبانان باشد؛ بلکه همه کوردها لازم است این زبان را بیاموزند و حداقل بتوانند مفهوم نوشتار آن را درک کنند. با این حال، وقتی نسل جدید هورامیزبانان، علیرغم آشنایی با اصول نوشتار کوردی، در فهم متون هورامی به مشکل برمیخورند، دیگر چه انتظاری میتوان از سورانیزبانان داشت؟ متأسفانه، سختگیریهای نابجا و اصرار بر تخلیصسازی زبانی، علیرغم علاقه بسیاری به یادگیری و نوشتار به زبان کوردی هورامی، این مسیر را دشوار و ناامیدکننده کرده است.
همچنین، از منظر علمی روشن است که تمام زبانهای دنیا از یکدیگر وام میگیرند و بر هم تأثیر میگذارند؛ در واقع این ویژگی ذاتیِ زبانهاست. زبانشناسی میگوید وامواژهها یکی از معمولترین نتایج تماس زبانها هستند و این روند به زبان پذیرنده کمک میکند واژگان خود را گسترش دهد. وامواژهها معمولاً آنقدر در زبان مقصد جا میافتند که بهصورت طبیعی با ساختار صوتی و دستوری زبان هماهنگ میشوند. بررسیها همچنین نشان دادهاند که حدود ۷۰٪ واژگان انگلیسی منشا غیر بومی دارند که این امر باعث توسعه دامنه معنایی و سازگاری جهانی آن زبان شده است.
بر این اساس، نظر شخصی من این است که، به جای اصرار بر واژهسازیهای غیرضروری، از زبان ساده و پذیرفتهشده توسط مردم بهرە گرفتە شود، کە هم احترام به تاریخ زبان است و هم تسهیل یادگیری و ارتباط؛ به این ترتیب فرهنگ و ادبیات غنی زبان کوردی هورامی با سهولت در ذهنها نقش میبندد و نسلهای آینده نیز آن را به آسانی فرا میگیرند.
نویسنده: هیوا علیرمایی