زبان کردی هورامی و رسالت نخبگان در احیای جایگاه فرهنگی آن

زبان، نه‌تنها ابزار ارتباط، که جوهر هویت فرهنگی و حافظه‌ی تاریخی ملت‌هاست. زبان‌شناسان بر این باورند که هرگاه زبانی از عرصه‌ی زندگی روزمره بیرون رود و نسل‌های تازه به آن سخن نگویند، هرچند در دل نسل‌های پیشین زنده باشد، به‌تدریج در مسیر خاموشی قرار می‌گیرد.
با این‌حال، تداوم یا زوال زبان‌ها بیش از هر چیز به نگرش و رفتار قشر فرهیخته و تأثیرگذار جامعه وابسته است. نخبگان، تحصیل‌کردگان و روشنفکران هر جامعه می‌توانند با منش، گفتار و آثار خود، یک زبان را اعتلا و جایگاه بخشند یا ناخواسته در کم‌رنگ شدن آن_علی‌رغم گذشته‌ای درخشان_نقش داشته باشند.
اما اینجا محور سخن، زبان کردی هورامیست که جایگاهی بس ارجمند دارد؛ زبانی ریشه‌دار و فخیم که قرن‌ها زبان دانش، عرفان، شعر و فرهنگ در بخش‌های گسترده‌ای از کردستان بزرگ بوده است...

ادامه نوشته

ضرورت ساده‌نویسی برای پویایی زبان کوردی هورامی

ساد‌ه‌نویسی کلید ارتباط مؤثر است. همان‌طور که دیباچەی کتاب «یکی بود یکی نبود» اثر محمدعلی جمالزاده، مانیفیستی برای دعوت فارسی‌نویسان به ساده‌نویسی است، مقدمه کتاب «هەنبانە بۆرینە»ی ماموستا هەژار نیز می‌تواند الگو و مانیفیستی برای ساده‌نویسی در زبان کوردی هورامی باشد. واژه‌سازی غیرضروری و اصرار بر خالص‌سازی واژگانی باعث شده است که انگیزه نسل جدید هورامی‌زبانان برای یادگیری این زبان کاهش یابد. زبان کوردی هورامی، به‌عنوان زبان کلاسیک ادبیات کوردی، یادگیری آن نباید محدود به هورامی‌زبانان باشد؛ بلکه ...

ادامه نوشته

زبان مشترک و جایگاه دیالکت‌های دیگر؛ ضرورت حفظ توازن

بحث انتخاب یکی از دیالکت‌های کوردی به عنوان زبان مشترک، موضوعی حساس و سرنوشت‌ساز است. در شرایطی که پراکندگی دیالکتی در میان کوردها گاه مانع ارتباط روان و یکپارچه می‌شود، داشتن یک زبان مشترک می‌تواند نقش محوری در تقویت انسجام ملی و فرهنگی ایفا کند. با این حال، تجربه‌ی ملت‌های دیگر نشان داده است که اگر این انتخاب با نادیده گرفتن دیالکت‌ها و زبان‌های دیگر همراه باشد، نه‌تنها وحدت ایجاد نمی‌کند، بلکه می‌تواند زمینه‌ی شکاف و احساس تبعیض را نیز فراهم سازد...

ادامه نوشته