موقعیت جغرافیایی بیساران:

در ۷۵ کیلومتری جاده اصلی مریوان به سنندج - سمت راست جاده بریدگی ای است که شما را به دهستان بیساران هدایت می کند. برای رسیدن به بیساران باید یک جاده خاکی ۱۵ کیلو متری را که پر از پیچ و خم با کوه های سر به فلک کشیده است طی کرد. از کنار جاده روستای بیساران رودخانه ی ژاورود می گذرد. سبزی جنگل ها و کوه های اطراف جاده شما را به مهمانی طبیعت فرا می خواند. بیساران در ۷۵ کیلومتری جنوب غربی سنندج و ۶۵ کیلومتری مریوان روی طول جغرافیایی ۳۹/۴۶ درجه و عرض جغرافیایی ۱۱/۳۵ درجه و در ارتفاع ۱۸۵۰ متری از سطح دریا قرار گرفته است. این روستا از طرف جنوب به روستا های ژان و پایگلان - ازشمال به روستاهای نجه و سالیان - از شرق به روستاهای سرهویه و شیان و از غرب به روستاهای نسنار - هرسین - خواشت - چشمیدر و بوریدر محدود میشود. بیساران بزرگترین روستای استان کردستان است که با جمعیتی حدود ۵۰۰۰ هزار نفر و جزو بخش سروآباد - شهرستان مریوان محسوب می شود. این روستا از سال ۱۳۰۷ دارای مدرسه بوده و اکثر قریب به اتفاق ساکنان آن از سواد خواندن و نوشتن برخوردارند. کوه های سر به فلک کشیده ای مانند ((پلور میر ویس))-((کوری مریم))-((میرگه وار))-((شاه نشین))-((کوری هه وریشان)) و ((مرجه هول)) اطراف بیساران را احاطه کرده اند. این کوه ها معمولا تا اواخر فصل بهار پوشیده از برف هستند. چشمه های آن همیشه به خصوص در قسمت پایینی کوه ((شاه نشین)) جاری است و هیچوقت خشک نمی شوند. این کوه ها گیاهان و درختچه های زیادی را در دل خود جای داده اند گیاهان منطقه با داشتن رنگ های مختلف مناظر تحسین بر انگیزی در این روستا ایجاد کرده اند.

جغرافیای هورامان

از نظر جغرافيايي و در اصطلاح و جغرافياي قديمي منطقه اورامان به سه قسمت :

تقسيم گرديده است ولي شايد درست آن سه منطقه است و منطقه ژاورود را نيز بايد جزء لاينفك اورامان بدانيم در ذيل به بررسي ويژگيهاي جغرافيايي هركدام خواهيم پرداخت .

اورامان تخت :

دهستان اورامان تخت با ۳۵۹۶ خانوار ۱۸۹۶۹ نفر جمعيت تابع بخش سروآباد شهرستان مريوان مي باشد .اين دهستان از سمت غرب با كشور عراق و از سمت جنوب به پاوه و كوه شاهو و از طرف شمال به مريوان و در طرف شرق به روستاهاي ژاورود و شهرستان سنندج همسايه استكوههاي دالاني و دَرَكي ۲۶۳۹ متر در شمال و كوه كوسالان در شرق و كوه شاهو ۳۳۹۰ متر در جنوب و كوه تخت و كوه دربند ۲۷۷۰ متر در غرب اين دهستان واقع شده است و دو شاخه مهم رودخانه سيروان از بخش شمالي و جنوب شرقي وارد اين دهستان شده و پس از تلاقي اين دو رودخانه با يكديگر در خاك كردستان عراق به درياچه دربنديخان مي ريزد اورامان تخت حدودا داراي ۲۶ روستا بوده است و در گذشته مركز آن روستاي رزاب بوده است و شخصي بنام حسن بيگ با اخلاف و اسلافش براين منطقه حاكم بوده ولي اكنون مركز آن روستاي اورامان تخت مي باشد اين روستا با ۴۴۹ خانوار ۲۱۴۸ نفر جمعيت در فاصله ۷۵ كيلومتري جنوب مريوان و ۷۵ كيلومتري شمال پاوه واقع شده است .اورامان تخت منطقه اي بسيار دلنشين و داراي مناظر زيبا و چشمه سارهاي باصفاي كوسالان مي باشد از نظر اقتصادي بيشتر مردم از طريق كشاورزي مختصر و باغداري و اندك صنايع دستي امرار معاش مي كنند البته درآمد بسيار كم آن باعث مهاجرت به شهر ها و خالي شدن روستاها گرديده است .تعدادي از روستاهاي دهستان اورامان تخت عبارتند از :

رودخانه سيروان : از ديگر زيبايي هاي منطقه اورامان رودخانه عظيم و خروشان سيروان است كه به امتداد كوه شاهو جريان يافته و از ارتفاعات اين ناحيه سرچشمه گرفته و بعد از طي تمامي منطقه شمالي اورامان و اورامان تخت به اورامان عراق وارد مي شود طول رودخانه سيروان در خاك ايران ۲۱۵ كيلومتر مي باشد كه داراي مناظر زيبا و ديدني مانند (تاف بل ) آبشار بل و . . . است

اورامان لهون :

بخش ديگر اورامان را لهون مي گويند كه از طريق مشرق و جنوب شرقي به سنندج و كامياران و از شمال به اورامان تخت و مريوان و از طرف غرب به خاك عراق متصل است در گذشته مركز آن نوسود بوده و اكنون به شهرستان پاوه انتقال يافته است رودخانه سيروان از ابتداي اورامان لهون جريان مي يابد و بعد از مشروب كردن اورامان تخت به خاك عراق مي ريزد شهرهاي جوانرود ‚ روانسر و نودشه نيز در اين ناحيه قرار دارند .كوه زيباي شاهو كه سراسر اورامان لهون را زير چتر خود گرفته در سقط الرس كوه شاهو روستاي تاريخي تنگي ور و پلنگان يا پالنگان قرار گرفته است كه در ادوار گذشته حاكم نشين چند قوم كرد بوده و خاطرات تلخ و شيرين فراواني را در سينه دارد قلعه پلنگان در دهستان ژاوروود واقع شده كه در قرون ششم هجري بوسيله حاكم اردلان براي مركز حكومت خود ساخته است كه كتيبه سنگي بزرگ آن برجاي مانده است .تعدادي از روستاهاي اين ناحيه عبارتند از :۱-درويشان ۲-خانقاه ۳-دشه ۴-نروي ۵-هيروي ۶-تشار ۷-شيخان ۸-دزآور ۹-وزلي ۱۰-داريان ۱۱-شوشمي ۱۲- هجيج ۱۳-درآور ۱۴- هاني گرمله ۱۵-كيمنه ۱۶-بيرواس و. . . .

اورامان ژاوه رود :

منطقه ژاورود : اين ناحيه از هورامان در غرب و جنوب غربی سنندج واقع شده و منطقه ای است زيبا و ديدني و سرشار از باغ و درخت گردو و توت است از جاهی ديدنی اين ناحيه می توان از روستاهای آويهنگ -هويه -بيساران- تهوير و شيان و تنگی سر نام برد كه بسيار با صفا و در دامنه هاي كوه ميرگوار و شاه نشين واقع شده اند از ديگر روستاهای اين ناحيه مي توان به نجی - ساليان - ژان - نسنار - پایگلان - چشميدر - بوريدر - اسپريز - ژنين - آريان - گواز - سرريز - و ... را نام برد. شایان ذکر است که بزرگترین روستای هورامانات بیساران می باشد که بزرگترین روستای استان کردستان نیز می باشد.